Στην καθημερινή άσκηση των καθηκόντων του, το προσωπικό ασφαλείας στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα καλείται συχνά να διαχειριστεί οριακές καταστάσεις. Η διαφύλαξη της σωματικής ακεραιότητας, της περιουσίας και της τάξης στον χώρο ευθύνης ελλοχεύει κινδύνους που μπορεί να οδηγήσουν σε περιστατικά άδικης επίθεσης.
Όταν εκδηλώνεται επίθεση, το προσωπικό ασφαλείας (αλλά και κάθε πολίτης) έχει το νόμιμο δικαίωμα να αμυνθεί για να προστατεύσει έννομα αγαθά όπως η ζωή, η σωματική ακεραιότητα, η ελευθερία, η τιμή και η ιδιοκτησία.
Ωστόσο, υπάρχει μια λεπτή γραμμή: Η άμυνα πρέπει να παραμένει εντός των νόμιμων ορίων. Από τη θέση του αμυνόμενου, ένας επαγγελματίας μπορεί πολύ εύκολα να βρεθεί στη θέση του κατηγορούμενου, αν καταγραφεί υπέρβαση της αναγκαίας άμυνας.
Για την πλήρη θεσμική και νομική προστασία κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας, είναι απαραίτητη η γνώση των βασικών άρθρων του Ποινικού Κώδικα (Π.Κ.).
Τι προβλέπει ο Ποινικός Κώδικας
Άρθρο 22 - Άμυνα
Δεν είναι άδικη η πράξη που τελείται σε περίπτωση άμυνας.
Άμυνα είναι η αναγκαία προσβολή του επιτεθέμενου στην οποία προβαίνει το άτομο, για να υπερασπισθεί τον εαυτό του ή άλλον από άδικη και παρούσα επίθεση που στρέφεται εναντίον τους.
Το αναγκαίο μέτρο της άμυνας κρίνεται από τον βαθμό επικινδυνότητας της επίθεσης, το είδος της βλάβης που απειλούσε, τον τρόπο και την ένταση της επίθεσης, καθώς και τις λοιπές περιστάσεις.
Άρθρο 23 - Υπέρβαση της άμυνας
Όποιος υπερβαίνει τα όρια της άμυνας τιμωρείται:
Αν η υπέρβαση έγινε με πρόθεση, με ποινή ελαττωμένη (άρθρο 83).
Αν έγινε από αμέλεια, σύμφωνα με τις διατάξεις τις σχετικές με αυτήν.
Ατιμώρητος παραμένει ο αμυνόμενος αν ενέργησε με αυτόν τον τρόπο εξαιτίας του φόβου ή της ταραχής που του προκάλεσε η επίθεση.
Άρθρο 24 - Υπαίτια κατάσταση άμυνας
Δεν απαλλάσσεται από την ποινή που ορίζει ο νόμος όποιος με πρόθεση προκάλεσε την επίθεση άλλου, για να διαπράξει εναντίον του αξιόποινη πράξη με το πρόσχημα της άμυνας.
Άρθρο 25 - Κατάσταση ανάγκης που αποκλείει το άδικο
Δεν είναι άδικη η πράξη που τελεί κάποιος για να αποτρέψει παρόντα και αναπότρεπτο με άλλα μέσα κίνδυνο, ο οποίος απειλεί το πρόσωπο ή την περιουσία του ίδιου ή κάποιου άλλου χωρίς δική του υπαιτιότητα, αν η βλάβη που προκλήθηκε είναι σημαντικά κατώτερη κατά το είδος και τη σπουδαιότητα από τη βλάβη που απειλήθηκε.
Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται σε όποιον έχει ιδιαίτερο νομικό καθήκον να εκτεθεί στον απειλούμενο κίνδυνο.
Πρακτικός Οδηγός για το Προσωπικό Ασφαλείας
Κατά τη διάρκεια της βάρδιας, σε περίπτωση επεισοδίου:
Αναλογικότητα: Η αντίδραση πρέπει να είναι ανάλογη της απειλής. Δεν χρησιμοποιούμε δυσανάλογη σωματική βία απέναντι σε λεκτική επίθεση ή ήπια απειλή.
Αποκλιμάκωση (De-escalation): Η πρώτη και κυριότερη ενέργεια είναι η προσπάθεια αποτροπής μέσω λεκτικής επικοινωνίας και επαγγελματικής στάσης.
Έγγραφη Καταγραφή & Αναφορά: Αμέσως μετά από οποιοδήποτε συμβάν, συντάσσεται αναλυτική αναφορά συμβάντος (incident report) με την ακριβή αλληλουχία των γεγονότων, για την πλήρη κάλυψη του εργαζομένου.
Γράφει ο Γρηγόριος Γιαννούτσος
Αναλυτής Θεμάτων Ασφαλείας
Υπεύθυνος Τύπου & Μέλος Δ.Σ.
Πανελλήνιου Σωματείου Ασφάλειας, Προσώπων,
Υποδομών, Χρηματαποστολών «Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ»
Μέλος Ε.ΔΗ.ΠΗ.Τ. Μακεδονίας - Θράκης
Πηγές & Νομολογία:
Ποινικός Κώδικας (Ν. 4619/2019 όπως ισχύει)
Άρειος Πάγος (Απόφαση 1193/2006)
Security Report (Θεσμικό Πλαίσιο Ιδιωτικής Ασφάλειας)