Η Νομική, Επιχειρησιακή και Εργασιακή Υποχρέωση Παροχής Βοήθειας: Duty of Care & η Ανατροπή του 50% στις Επιχειρήσεις

 

 

Γράφει ο Γρηγόριος Γιαννούτσος
Αναλυτής Θεμάτων Ασφαλείας
Υπευθυνος Τύπου και Εκπαιδευσης
Μέλος Δ.Σ Πανελλήνου Σωματείου 
Ασφάλειας Προσώπων Υποδωμών 
Χρηματαποστολών Ο Οδυσσέας
Μέλος Ε.ΔΗ.ΠΗ.Τ. Μακεδονίας - Θράκης

 

Εισαγωγή

Στον κλάδο του Security Management, η ημιμάθεια γύρω από το νομικό πλαίσιο μπορεί να αποβεί μοιραία. Υπάρχει συχνά η εσφαλμένη εντύπωση ανάμεσα σε επαγγελματίες και πολίτες ότι η παροχή πρώτων βοηθειών ή η συνδρομή σε έναν άνθρωπο που κινδυνεύει επαφίεται αποκλειστικά στην καλή μας θέληση.

Η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική: Στο ελληνικό δίκαιο, η παροχή βοήθειας σε άνθρωπο που βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο ζωής δεν είναι προαιρετική. Είναι νομική υποχρέωση.

Μάλιστα, με τις πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις, η υποχρέωση αυτή μετατοπίζεται πλέον από το ατομικό επίπεδο του πολίτη στο εταιρικό επίπεδο του εργοδότη, θεσπίζοντας αυστηρές υποχρεώσεις εκπαίδευσης για τις επιχειρήσεις και συγκεκριμένα δικαιώματα για τους εργαζομένους.

1. Το Διαχρονικό Ποινικό Πλαίσιο: Οι Ποινικές Συνέπειες της Αδιαφορίας

Όταν ένα στέλεχος ασφαλείας ή ένας πολίτης βρίσκεται μπροστά σε ένα επείγον περιστατικό (π.χ. μια καρδιακή ανακοπή), ο νόμος ενεργοποιεί συγκεκριμένες διατάξεις του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ):

• Παράλειψη Οφειλόμενης Βοήθειας (Άρθρο 288 παρ. 2 ΠΚ): Ο νόμος τιμωρεί την ποινική αδιαφορία. Αν αντιληφθείτε κάποιον σε κίνδυνο ζωής και προσπεράσετε, διαπράττετε αδίκημα. Η μόνη προϋπόθεση που θέτει ο νομοθέτης είναι να μην θέτετε σε κίνδυνο τη δική σας ζωή ή σωματική ακεραιότητα κατά τη διάρκεια της βοήθειας. Ο νόμος δεν απαιτεί να είστε γιατρός· απαιτεί να βοηθήσετε με όποιον τρόπο μπορείτε (π.χ. καλώντας άμεσα το ΕΚΑΒ).
  
  

• Το Αδίκημα της Έκθεσης (Άρθρο 306 ΠΚ): Εδώ το ρίσκο αυξάνεται κατακόρυφα για τον επαγγελματία ασφαλείας. Αν κατά τη διάρκεια της βάρδιάς σας, ένα άτομο που τελεί υπό την επίβλεψη ή την προστασία σας (π.χ. ένας πελάτης, ένας εργαζόμενος στην εγκατάσταση ή ένας θεατής σε Crowd Management) κινδυνεύσει και εσείς αδιαφορήσετε, τότε στοιχειοθετείται το αδίκημα της Έκθεσης. Έχετε νομική υποχρέωση προστασίας (Duty of Care) λόγω του επαγγέλματός σας.
  
  

• Η Νομική Θωράκιση: Κατάσταση Ανάγκης (Άρθρο 25 ΠΚ): Πολλοί συνάδελφοι φοβούνται: «Κι αν προσπαθήσω να κάνω ΚΑΡΠΑ και κάνω ζημιά;» Το Άρθρο 25 του ΠΚ (Κατάσταση ανάγκης που αποκλείει το άδικο) προστατεύει τον διασώστη. Όταν ενεργείτε για να σώσετε μια ανθρώπινη ζωή, οποιαδήποτε ακούσια βλάβη προκληθεί (π.χ. κάταγμα πλευράς κατά τη συμπίεση) δεν διώκεται, καθώς το έννομο αγαθό της ζωής υπερέχει.

2. Η Νομοθετική Ανατροπή: Νόμος 5239/2025 και η Υποχρέωση του «50%»

Η θεσμοθετημένη διά ζώσης εκπαίδευση του προσωπικού. Πηγή: Casanowe / Getty Images

Ενώ το Π.Δ. 16/1996 και ο Ν. 3850/2010 μιλούσαν αόριστα για «επαρκή αριθμό» εργαζομένων στις πρώτες βοήθειες, ο Νόμος 5239/2025 (ΦΕΚ Α' 178/17-10-2025), ο οποίος ενσωματώθηκε στο Άρθρο 535 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025), έρχεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο, πατώντας πάνω στο επιτυχημένο μοντέλο αυστηρής πιστοποίησης των «Νταντάδων της Γειτονιάς».

Οι βασικοί πυλώνες του νέου νόμου διαμορφώνονται ως εξής:

Επιχειρήσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους (ανά εγκατάσταση)

Υποχρεούνται να εκπαιδεύσουν τουλάχιστον το 50% του προσωπικού τους σε βασικές τεχνικές πρώτων βοηθειών. Η εκπαίδευση αυτή πρέπει να είναι διά ζώσης, να παρέχεται από πιστοποιημένους φορείς και να επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά κάθε 3 χρόνια.

Επιχειρήσεις με έως 50 εργαζομένους

Η υποχρέωση είναι πιο ήπια, επιτρέποντας την εκπαίδευση μέσω εγκεκριμένου ψηφιακού υλικού και εκπαιδευτικών βίντεο που παρέχονται από το Υπουργείο Εργασίας.

Θεματολογία Εκπαίδευσης

Το περιεχόμενο της εκπαίδευσης εστιάζει αυστηρά σε τρεις σωτήριες δεξιότητες:

1. Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).

2. Χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (ΑΕΑ).

3. Αντιμετώπιση πνιγμονής από ξένο σώμα με τη λαβή Χάιμλιχ (Heimlich).

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι για τα δικαιώματά τους:

Ο νόμος ορίζει ρητά ότι το κόστος της εκπαίδευσης και της πιστοποίησης βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη. Επιπλέον, οι ώρες της εκπαίδευσης θεωρούνται κανονικός χρόνος εργασίας και αμείβονται στο ακέραιο. Ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα (αλλά και την υποχρέωση στο πλαίσιο της ασφάλειας) να απαιτήσει αυτή την κατάρτιση, η οποία τον θωρακίζει τόσο εντός όσο και εκτός εργασιακού περιβάλλοντος.

3. Η Χρήση Απινιδωτή από Μη Υγειονομικούς (Υ.Α. οικ.155576)

Η πολιτεία έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με τη χρήση των συσκευών αναζωογόνησης. Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση οικ.155576 (ΦΕΚ 219/τΒ), η χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή (ΑΕΑ) σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους δεν αποτελεί ιατρική πράξη.

Οι μη επαγγελματίες υγείας (πολίτες, προσωπικό ασφαλείας, stewards) δύνανται και προτρέπεται να εκπαιδεύονται και να χρησιμοποιούν ΑΕΑ. Η συσκευή είναι πλήρως αυτοματοποιημένη, καθοδηγεί τον χρήστη με φωνητικές οδηγίες και θα χορηγήσει ηλεκτροσόκ μόνο αν ανιχνεύσει απινιδώσιμο ρυθμό (κοιλιακή μαρμαρυγή), εκμηδενίζοντας την πιθανότητα ανθρώπινου λάθους.

4. Επιχειρησιακά Πρωτόκολλα Δράσης (Risk & Crisis Assessment)

Στο Security Management, η διαχείριση ενός ιατρικού επείγοντος απαιτεί σαφή διαχωρισμό καθηκόντων με βάση την εκπαίδευση του προσωπικού, ώστε να διασφαλίζεται η βέλτιστη αντιμετώπιση και η πλήρης νομική κάλυψη.
 

Τα κρίσιμα βήματα ανταπόκρισης σε επείγον περιστατικό. Πηγή: elenabs / Getty Images

Πρωτόκολλο Α: Για Μη Εκπαιδευμένο Προσωπικό (ή μέχρι να φτάσει ο πιστοποιημένος συνάδελφος)

Αν ο φύλακας δεν έχει λάβει ακόμα τη διά ζώσης εκπαίδευση, εκπληρώνει την υποχρέωσή του μέσω των εξής βημάτων:

1. Ασφάλεια Σκηνής (Scene Safety): Έλεγχος του χώρου (π.χ. αέρια, καλώδια) ώστε να μην κινδυνεύσει ο ίδιος.

2. Άμεση Κλήση των Αρχών: Κλήση στο ΕΚΑΒ (166) ή στο 112. Η παροχή σαφών πληροφοριών και η διατήρηση της γραμμής ανοιχτής αίρει αυτόματα το αδίκημα της παράλειψης βοήθειας.

3. Υποστήριξη και Διαχείριση: Απομάκρυνση των παρευρισκόμενων για Crowd Control και καθοδήγηση του ασθενοφόρου στην εγκατάσταση.

Πρωτόκολλο Β: Για Εκπαιδευμένο Προσωπικό (Βάσει διεθνών προτύπων ERC)

Όταν ο πιστοποιημένος εργαζόμενος/φύλακας αντιληφθεί κατάρρευση:

1. Ασφάλεια Σκηνής: Διασφάλιση του χώρου.

2. Έλεγχος Αντίδρασης & Αναπνοής: Ήπιο κούνημα από τους ώμους και έλεγχος της αναπνοής για έως 10 δευτερόλεπτα.

3. Διακλάδωση Ενεργειών:

   • Σενάριο 1 (Δεν αντιδρά - Αναπνέει κανονικά): Τοποθέτηση σε Θέση Ασφαλείας (Πλάγια Θέση Ανάνηψης) για να μείνει ανοιχτός ο αεραγωγός. Κλήση στο ΕΚΑΒ και συνεχής επανέλεγχος ανά 2 λεπτά.

   • Σενάριο 2 (Δεν αντιδρά - ΔΕΝ αναπνέει): Άμεση κλήση στο ΕΚΑΒ, εντολή σε τρίτο να φέρει τον Απινιδωτή (ΑΕΑ) της εγκατάστασης και έναρξη ΚΑΡΠΑ (30 θωρακικές συμπιέσεις προς 2 εμφυσήσεις). Μόλις φτάσει ο ΑΕΑ, ανοίγει η συσκευή και ακολουθούνται πιστά οι φωνητικές οδηγίες.

Επίλογος

Ο Νόμος 5239/2025 δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική υποχρέωση συμμόρφωσης (compliance). Είναι ένα εργαλείο που αναβαθμίζει την ασφάλεια στους εργασιακούς χώρους και μετατρέπει τις επιχειρήσεις σε θύλακες προστασίας της ανθρώπινης ζωής.

Για τις εταιρείες Security, η νέα νομοθεσία αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία: το προσωπικό ασφαλείας, όντας στην πρώτη γραμμή, οφείλει να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, αποτελώντας τον πυρήνα της ομάδας πρώτων βοηθειών σε κάθε εγκατάσταση. Η εκπαίδευση δεν είναι κόστος· είναι η απόλυτη επένδυση στη μείωση του επιχειρησιακού ρίσκου.

Η Δική σας Άποψη & Εμπειρία

• Έχει ξεκινήσει η εταιρεία σας τις διαδικασίες για τη διά ζώσης εκπαίδευση του 50% του προσωπικού;

• Γνωρίζατε ότι ο χρόνος εκπαίδευσης θεωρείται αμειβόμενος χρόνος εργασίας;

• Υπάρχει προσβάσιμος Αυτόματος Εξωτερικός Απινιδωτής στον χώρο που εργάζεστε;

Μοιραστείτε τις εμπειρίες και τις ερωτήσεις σας στα σχόλια!

Βιβλιογραφία:

• Νόμος 5239/2025 (ΦΕΚ Α' 178/17-10-2025) & Π.Δ. 62/2025 (Άρθρο 535 Κώδικα Εργατικού Δικαίου)

• Άρθρο 288 ΠΚ (Παράλειψη οφειλόμενης βοήθειας)

• Άρθρο 306 ΠΚ (Έκθεση σε κίνδυνο)

• Άρθρο 25 ΠΚ (Κατάσταση ανάγκης)

• Υ.Α. οικ.155576 / ΦΕΚ 219/τΒ (Ρυθμίσεις για τη χρήση Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών)
  
  

#SecurityManagement #ΕργατικόΔίκαιο #Νόμος5239 #ΠρώτεςΒοήθειες #ΚΑΡΠΑ #Απινιδωτής #DutyOfCare #ΠοινικόςΚώδικας #SecurityAnalyst #ΔικαιώματαΕργαζομένων